Chứng khoán phái sinh là gì?

Chia sẻ trên:    25/05/2018 04:02 PM    22327

Bài viết sẽ giải đáp các câu hỏi: Chứng khoán phái sinh là gì, phân loại chứng khoán phái sinh, phân biệt phái sinh và chứng khoán cơ sở, chứng khoán phái sinh ở Việt Nam và các bước cần thực hiện để đầu tư chứng khoán phái sinh.

 

1. Khái niệm chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh (Derivative securities) là các công cụ tài chính có giá trị phụ thuộc vào giá của một tài sản cơ sở nhằm nhiều mục tiêu khác nhau như phân tán rủi ro, bảo vệ lợi nhuận hoặc tạo lợi nhuận. Chứng khoán phái sinh có dạng hợp đồng tài chính với đặc điểm: Quy định quyền lợi và/hoặc nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng đối với việc thanh toán hoặc/và chuyển giao tài sản cơ sở với một mức giá được thỏa thuận trước vào một thời điểm nhất định trong tương lai. Tài sản cơ sở của chứng khoán phái sinh được chia thành 2 dạng chính là hàng hóa như thực phẩm/nông sản, năng lượng…hoặc công cụ tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, lãi suất,…
 
hợp đồng tương lai là gì
 

2. Phân loại chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh được chia thành 4 loại chính:
♦ Hợp đồng Kỳ hạn (Forward contract): là thỏa thuận pháp lý giữa hai bên - người mua và người bán, về việc mua và bán một loại tài sản ở một thời điểm nhất định trong tương lai với mức giá được xác định trước tại ngày thực hiện giao dịch.
 

♦ Hợp đồng Tương lai (Future contract): là một dạng hợp đồng kỳ hạn đã được chuẩn hóa về việc mua và bán tài sản cơ sở tại một thời điểm xác định trong tương lai với giá được xác định trước. Nguyên tắc giao dịch của hợp đồng tương lai có nhiều nét tương đồng với giao dịch cổ phiếu trên thị trường cơ sở, phù hợp với tính đơn giản của việc thiết kế sản phẩm cũng như mức độ dễ tiếp cận với nhà đầu tư. Chính vì vậy, hợp đồng tương lai được lựa chọn làm công cụ phái sinh đầu tiên được niêm yết và giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam, cụ thể là Hợp đồng tương lai chỉ số VN30-index. Để biết thêm chi tiết về hợp đồng tương lai, nhà đầu tư tham khảm bài viết: Hợp đồng tương lai là gì?

 

♦ Hợp đồng Quyền chọn (Option Contract): là một hợp đồng cho phép người nắm giữ nó được mua (nếu là quyền chọn mua) hoặc được bán (nếu là quyền chọn bán) một lượng tài sản cơ sở theo mức giá đã xác định trước trong hợp đồng trong một khoảng thời gian hoặc tài một thời điểm nhất định trong tương lai. 

 
♦ Hợp đồng Hoán đổi (Swap Contract): là thỏa thuận giữa hai bên trao đổi định kỳ cho nhau những dòng tiền xác định trong tương lai dựa trên một công cụ hay một mức giá làm cơ sở. 
 
 

3. Chứng khoán phái sinh tại Việt Nam

Thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam bắt đầu hoạt động từ tháng 8/2017 với sản phẩm duy nhất hiện tại là Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 (VN30F). Không chỉ đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện cấu trúc thị trường tài chính đầu tư của Việt Nam, sự ra đời của công cụ phái sinh còn có ảnh hưởng tích cực đến sự minh bạch, tính thị trường của thị trường chứng khoán cơ sở phát triển hiệu quả, bền vững hơn và là kênh cung cấp vốn trung và dài hạn chủ đạo cho nền kinh tế.

Sản phẩm hợp đồng tương lai chỉ số ban đầu đã nhận được sự đón nhận rộng rãi của cộng đồng nhà đầu tư. Hiện có trên 90% nhà đầu tư trên thị trường cơ sở là nhà đầu tư cá nhân, trong khi con số này trên thị trường phái sinh lên tới trên 95%. Số lượng tài khoản giao dịch phái sinh mới liên tục tăng trung bình mỗi ngày có 153 tài khoản mới.

Trong khi các nước trong khu vực thường mở cửa thị trường phái sinh sau khoảng 30 năm kể từ ngày mở cửa thị trường chứng khoán cơ sở, thì tại Việt Nam, thời gian đã được rút ngày chỉ sau hơn 17 năm.

>> Xem chi tiết: Tổng quan thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam.

 

4. Phân biệt chứng khoán phái sinh và chứng khoán cơ sở

  Chứng khoán cơ sở Chứng khoán phái sinh
Ký quỹ 100% tiền và cổ phiếu trong tài khoản

Ký quỹ theo tỷ lệ quy định là 13% giá trị hợp đồng nhưng đề phòng rủi ro, các công ty chứng khoán thường yêu cầu mức kỹ quỹ cao hơn, từ 15-20%.

Thời hạn sở hữu  Không giới hạn Sở hữu cho đến ngày đáo hạn. Ngày giao dịch cuối cùng là ngày thứ Năm lần thứ 3 của tháng.
Khối lượng phát hành Theo quy mô vốn của doanh nghiệp Không giới hạn
Khối lượng giao dịch tối thiểu 100 cổ phiếu 1 hợp đồng
Khối lượng giao dịch tối đa/lệnh Không giới hạn 500 hợp đồng/lệnh
Thời gian thanh toán

T+2 tiền về tài khoản

T+3 chứng khoán về tài khoản

T+0 ghi nhận sở hữu vị thế

T+1 tiền về tài khoản

Cơ chế giao dịch Chỉ được phép Mua Được Mua và Bán khống

 

>> Xem chi tiết: Điểm khác biệt giữa chứng khoán phái sinh và chứng khoán cơ sở

 

5. Các bước để tham gia thị trường chứng khoán phái sinh

Nhà đầu tư cần thực hiện các bước sau đây để có thể bắt đầu đầu tư chứng khoán phái sinh:

các bước để tham gia thị trường chứng khoán phái sinh

Bước 1: Mở tài khoản giao dịch chứng khoán phái sinh

Nhà đầu tư đăng ký mở tài khoản phái sinh online và xem chi tiết hướng dẫn mở tài khoản tại đây. (LH hỗ trợ: Ms. Hồng Nga 0865 909 968)

 

mở tài khoản chứng khoán phái sinh

 

Nhà đầu tư nhận được gì sau khi đăng ký mở tài khoản chứng khoán phái sinh với HSC Online?

► Đào tạo:

Để có đầy đủ kiến thức nền tảng, nhà đầu tư cần tham gia khóa học Hướng dẫn giao dịch phái sinh:

- Khóa Chứng khoán phái sinh cho người mới bắt đầu (MIỄN PHÍ)

- Khóa Chứng khoán phái sinh nâng cao

- Khóa Phân tích kỹ thuật cho người mới bắt đầu

 

► Tư vấn đầu tư:

Sau khi mở tài khoản phái sinh tại HSC, nhà đầu tư được:

- Tham gia group và room chat Tư vấn đầu tư trên Facebook

- Xem Livestream tư vấn, nhận định thị trường trên fanpage

- Nhận Email bản tin tư vấn Hợp đồng tương lai hàng ngày.

 

► Báo cáo phân tích:

Đồng thời, nhà đầu tư sẽ được cấp quyền xem kho báo cáo phân tích trên website. Sản phẩm báo cáo phân tích được xây dựng nhằm mang đến cho nhà đầu tư những nguồn thông tin chính xác, cụ thể cùng các khuyến nghị chuyên nghiệp từ đội ngũ chuyên gia phân tích dày dặn kinh nghiệm. Các báo cáo phân tích về sản phẩm hợp đồng tương lai bao gồm:

- Overnight review

- Breaking news

- Bản tin Hợp đồng tương lai

Mời nhà đầu tư mở tài khoản chứng khoán phái sinh để có hội nhận được những quyền lợi trên.

 

Bước 2: Nộp tiền kỹ quỹ ban đầu

Để được kích hoạt tài khoản, nhà đầu tư cần nộp tiền ký quỹ ban đầu theo quy định. Tại HSC, nhà đầu tư cần ký quỹ 18% giá trị hợp đồng để tham gia giao dịch. Ở thời điểm này (25/12/2018), số tiền ký quỹ ban đầu tối thiểu là 20 triệu đồng.

 

Bước 3: Giao dịch phái sinh

Nhà đầu tư có thể tiến hành đặt lệnh sau khi nộp đầy đủ tiền ký quỹ.

>> Xem chi tiết: Hướng dẫn đặt lệnh và giao dịch phái sinh hợp đồng tương lai.

 

Bước 4: Thanh toán bù trừ

Nhà đầu tư phải thanh toán toàn bộ lãi lỗ phát sinh theo hợp đồng hàng ngày. Lãi lỗ sẽ được tính toán dựa theo giá giao dịch đóng cửa của hợp đồng tương lai. Riêng với các hợp đồng đến ngày đáo hạn, lãi/lỗ sẽ được tính toán dựa trên giá đóng cửa của chỉ số tại ngày đáo hạn của hợp đồng tương lai đó.

• Nếu tài khoản chứng khoán phái sinh của nhà đầu tư lỗ ròng: nhà đầu tư sẽ phải thanh toán đầy đủ toàn bộ số lỗ phát sinh chậm nhất đến 9h sáng ngày hôm sau.

• Nếu tài khoản chứng khoán phái sinh của nhà đầu tư lãi ròng: nhà đầu tư sẽ nhận được đầy đủ số lãi phát sinh sau 11h sáng ngày hôm sau.

 

Bước 5: Theo dõi các loại tỷ lệ

Nếu tài khoản có số dư ký quỹ dưới mức quy định, nhà đầu tư sẽ bị gọi ký quỹ (margin call) bởi công ty chứng khoán, yêu cầu bổ sung vào tài khoản. Ngược lại, nếu giá trị tài sản ký quỹ vượt giá trị ký quỹ yêu cầu, nhà đầu tư có thể rút bớt phần này. Để biết thêm chi tiết về quy định ký quỹ phái sinh hợp đồng tương lai, nhà đầu tư xem tại đây

>> Xem chi tiết: Các bước để tham gia thị trường chứng khoán phái sinh 

 

Kết luận

Trên đây là một số khái niệm cơ bản cũng như cách thức giao dịch phái sinh hợp đồng tương lai mà nhà đầu tư cần nắm vững.

Nhà đầu tư có thể tham khảo thêm các Trading Tips sau:

Phương thức hoạt động của Hợp đồng tương lai chỉ số VN30

Tại sao nên sử dụng dịch vụ tư vấn đầu tư khi chơi phái sinh hợp đồng tương lai?

Sức hút của hợp đồng tương lai đến từ đâu?

Ba chiến lược đầu tư trong chứng khoán phái sinh

Nhà đầu tư cần chuẩn bị gì trước khi giao dịch hợp đồng tương lai?

 

Để mở tài khoản chứng khoán phái sinh, sử dụng dịch vụ tư vấn đầu tư và tham gia các khóa đào tạo tại HSC Online, nhà đầu tư vui lòng liên hệ:

Hotline: 086 5909 968/ Email: online.cs@hsc.com.vn